Op Wereld Zeegras Dag zet Rijkswaterstaat het belang van zeegras voor kustecosystemen in de schijnwerpers. Ook in Nederland krijgt herstel van zeegrasvelden meer aandacht, met name in de Waddenzee. Onderzoekers werken aan methoden om verdwenen zeegrasvelden stap voor stap terug te brengen.
Zeegrasvelden spelen een rol in het functioneren van kustecosystemen. Ze dragen bij aan biodiversiteit, slaan koolstof op en kunnen golfslag en stroming dempen. In grote delen van de Nederlandse kustwateren zijn deze onderwaterplanten echter verdwenen, waardoor actief herstel nodig is. In Nederland ligt de focus onder meer op de Waddenzee, waar zeegrasvelden tot in de jaren dertig van de vorige eeuw wijdverspreid voorkwamen.
Verdwijnen van zeegrasvelden
Het ging vooral om ondergedoken groot zeegras, dat permanent onder water staat. Deze velden verdwenen bijna volledig door een combinatie van een grootschalige zeegrasziekte en de aanleg van de Afsluitdijk. Sindsdien is het zeegras niet vanzelf teruggekeerd. Volgens betrokken onderzoekers is dat ecologisch gezien een gemis. Zeegrasvelden functioneren als kraamkamer voor verschillende diersoorten, vergroten de biodiversiteit en dragen bij aan natuurlijke kustbescherming en koolstofopslag.
Noodzaak van actief herstel
Door de grote afstand tot bestaande zeegrasvelden in andere Europese gebieden en ongunstige stromingsrichtingen is het onwaarschijnlijk dat zaden of planten de Waddenzee op natuurlijke wijze bereiken. Actieve herintroductie wordt daarom gezien als noodzakelijk om het ecosysteem te herstellen.
Binnen het project Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) werken Rijkswaterstaat en de Rijksuniversiteit Groningen samen aan onderzoek naar herstel van ondergedoken zeegras.
Onderzoek naar beperkende factoren
De Waddenzee is een dynamisch gebied met sterke stromingen, getijden en golven. In combinatie met troebel water maakt dit het moeilijk voor zeegras om zich te vestigen en te overleven. Binnen het project is onderzocht welke factoren het herstel het meest beperken.
In laboratoriumexperimenten is gekeken naar de invloed van golfslag en lichtbeschikbaarheid op groei en overleving van zeegras. Daarnaast is onderzocht of de huidige zeegraspopulatie geschikt is voor herstel en hoe deze zich verhoudt tot populaties uit andere Europese regio’s. Ook zijn verschillende transplantatiemethoden getest om te bepalen welke aanpak de grootste kans van slagen heeft.
Werken aan weerbaarheid
In een volgende fase richt het onderzoek zich op het vergroten van de weerbaarheid van zeegrasplanten tegen de omstandigheden in de Waddenzee. Daarbij wordt onder meer gekeken of het trimmen van planten kan bijdragen aan een betere weerstand tegen stroming en golven.
Het doel is om planten beter voor te bereiden op het dynamische milieu, zodat de kans op succesvol herstel toeneemt.
Andere herstelprojecten
Naast het onderzoek in de Waddenzee wordt ook gewerkt aan herstel van zeegras in andere Nederlandse wateren. Zo vinden er projecten plaats in de Grevelingen en het Veerse Meer. Daarnaast wordt in de Waddenzee ook geëxperimenteerd met het aanplanten en zaaien van droogvallend zeegras.
Met deze verschillende projecten wordt geprobeerd om op meerdere locaties ervaring op te doen met herstelmethoden en zo het zeegras in Nederlandse kustwateren structureel terug te brengen.
