De provincies Groningen en Drenthe, de waterschappen Hunze en Aa’s en Noorderzijlvest en Waterbedrijf Groningen doen onderzoek naar de ondergrond van de provincie Groningen en de kop van Drenthe. Kennis van de ondergrond is nodig om te kunnen zorgen dat er voldoende drinkwater beschikbaar blijft en natuur, landbouw en bedrijvigheid minder schade ondervinden van klimaatverandering.
Door klimaatverandering staat de beschikbaarheid van zoet water onder druk, stellen de samenwerkingspartners. Langere periodes met weinig neerslag leiden tot droogte en grotere vraag naar zoet water. Daarnaast zorgt zeespiegelstijging ervoor dat het (grond)water langzaam verzilt.
Metingen met helikopter
Het huidige beeld van de ondergrond is gebaseerd op oude metingen die versnipperd over het gebied zijn uitgevoerd. De informatie is daardoor relatief globaal en niet voldoende. Met het project Freshem-NL, uitgevoerd door de kennisinstituten TNO en Deltares, vindt nu een nauwkeurige meting plaats. FRESHEM staat voor FREsh Salt groundwater distribution by Helicopter ElectroMagnetic survey. Via metingen vanuit een helikopter wordt de ondergrond tot maximaal 200 meter diepte in kaart gebracht. Langs de kust ligt de focus op het zoutgehalte van het ondiepere grondwater, in de overige gebieden op het in kaart brengen van locaties met zoet grondwater. Alle metingen leiden tot een driedimensionaal beeld van zoet en zout grondwater in de ondergrond en de aan- of afwezigheid van kleilagen.
Ook in andere provincies
De kennis die het project oplevert, wordt gebruikt voor het in kaart brengen van potentiële wingebieden voor grondwater en de beschikbaarheid van zoet water voor natuur, landbouw en bedrijven. Daarnaast moet de informatie helpen bij het gericht nemen van maatregelen die de effecten van verzilting kunnen verminderen. Het project wordt uitgevoerd in de kustprovincies in heel Nederland. Zeven provincies, zeven waterschappen, vijf waterleidingmaatschappijen en twee kennisinstituten werken daarin met elkaar samen. Provincie Fryslân treedt op als penvoerder. In Zeeland zijn vergelijkbare metingen al eerder uitgevoerd en dat resultaat geeft een goed beeld van de informatie die ook voor Groningen en Drenthe beschikbaar komt.
Planning en financiën
Dit jaar vinden de voorbereidingen voor het onderzoek plaats. Naar verwachting wordt er in 2023 gestart met het in kaart brengen van de ondergrond en zijn de eerste resultaten in 2024 beschikbaar. De provincies Groningen en Drenthe, waterschappen Hunze en Aa’s en Noorderzijlvest en Waterbedrijf Groningen stellen gezamenlijk ruim 500.000 euro beschikbaar. De totale kosten zijn circa 6 miljoen euro. Het Deltaprogramma Zoetwater financiert de helft hiervan.
