Op 24 april heeft kennisinstituut Deltares de nieuwe Deltascenario’s overhandigd aan minister Mark Harbers van IenW en deltacommissaris Co Verdaas. De scenario’s tonen de waterproblematiek waarop het water- en ruimtelijk beleid antwoorden moet bieden deze eeuw. Zelfs in het meest optimistische scenario is wateroverlast en droogte problematisch in de toekomst. Er is veel werk aan de winkel voor beleidsmakers, want de zeespiegel gaat hoe dan ook stijgen.
De Deltares-rapportage schetst vier deltascenario’s tot 2050 en 2100: Warm, Stoom, Vlug en Ruim. In elk van de uitgewerkte scenario’s worden de watervraagstukken omvangrijker: de zoetwatertekorten nemen toe en overstromingen groeien in aantal en in hun gevolgen. De problemen rond watertekorten, wateroverlast als waterveiligheid stapelen zich op, en het hele land gaat daar gevolgen van ondervinden.
De conclusie van het rapport is dat Nederland niet kan volstaan met maatregelen in het watersysteem alleen. We zullen anders moeten omgaan met ruimtelijke inrichting en het gebruik van land en water.
Droger, maar ook natter
Tot de grootste uitdagingen hoort het beschikbaar houden van zoetwater. Het aanbod daarvan neemt inde zomers zodanig af, dat het niet vanzelfsprekend blijft dat er voldoende is voor alle maatschappelijke functies, zoals landbouw, industrie, scheepvaart, energie, natuur en drinkwater. In elk scenario is sprake van opwarming en dus van meer verdamping. Samen met de langere droogteperiodes, minder afvloeiend water in de rivieren en verzilting door zeespiegelstijging ontstaat er hoe dan ook een situatie die daadkrachtig ruimtelijk en waterbeleid eist.
Tegelijkertijd toont elk scenario ook een toenemende kans op wateroverlast. ’s Winters door langere periodes met neerslag en in de zomer door piekbuien. Doordat er meer weersextremen komen, zullen er ook vaker verschillende extreme omstandigheden tegelijk optreden. Als er veel regen valt in een periode met hoge rivierafvoeren en de zeespiegel is verhoogd, dan treedt een waterafvoerprobleem op dat tot omvangrijke maatschappelijke schade kan leiden, zowel in stedelijk als landelijk gebied.
Water leidend in ruimtelijke inrichting
Waterschappen staan voor de taak om niet alleen scherp aan de wind te zeilen met afvoer van water, maar ook in het bufferen van water. De Unie van Waterschappen stelt dat ook dat de managen van de uitersten, droogte en wateroverlast, noopt tot het leidend maken van water in de ruimtelijke inrichting van het land. Dat gaat bijvoorbeeld over locatiekeuzes voor woningbouw of keuzes voor agrarische teelten. “Laat de waterschappen aan tafel zitten bij ruimtelijke vraagstukken, zodat we nu en in de toekomst hier met elkaar kunnen wonen, werken en recreëren”, reageerde UvW-bestuurder Erik den Hertog op de bevindingen van Deltares.
‘Droge voeten’ vraagt actie
In alle vier de Deltascenario’s is nu actie nodig om ons tijdig te beschermen tegen natte voeten. Niet alleen het risico op overstromingen groeit, ook het aantal mensen dat door calamiteiten op dit gebied getroffen wordt. De waterschappen benadrukken daarom de noodzaak van verdere investeringen in dijkversterkingen van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Voor de grotere waterveiligheidsopgaven na 2028 zijn de financiële afspraken nog niet gemaakt. De UvW bepleit tijdige aanvulling van het Deltafonds vanuit het Rijk.
Over de Deltascenario’s
De Deltascenario’s komen iedere zes jaar uit en zijn gebaseerd op de nieuwste inzichten van onder meer het KNMI, het Planbureau voor de Leefomgeving, het Centraal Planbureau, Wageningen Universiteit & Research en Deltares. De scenario’s vormen uitgangspunten voor het waterbeleid, het Deltaprogramma en de uitvoeringsorganisaties. Maar ook daarbuiten zijn ze toepasbaar, bijvoorbeeld in het ruimtelijk beleid (Nota Ruimte) of Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). De scenario’s laten zien waar op (middel)lange termijn oplossingen nodig zijn voor tijdig voorbereiding en om adaptief te werken aan een veilig en leefbaar Nederland.
> De Deltascenario’s zijn te downloaden van de UvW-site
