Op 15 mei hebben waterschap De Stichtse Rijnlanden en Hoogheemraadschap van Rijnland hun project Capaciteitsuitbreiding Klimaatbestendige Water Aanvoer afgesloten. Dit aanvoersysteem van zoetwater wordt ingezet tijdens extreem droge periodes en lage afvoeren van de grote rivieren. De waterschappen hebben tien jaar gewerkt aan tien projecten op drie routes om de zoetwateraanvoer naar West-Nederland bij extreme droogte te verdubbelen.
Verzilting en waterpeilverlaging kunnen bij grote droogte onomkeerbare schade veroorzaken aan kwetsbare natuur, kapitaalintensieve gewassen, funderingen en dijken in het westen van Nederland. De problematiek is actueler dan ooit, gezien het huidige neerslagtekort in Nederland. Dat is al groter dan in mei in droogterecordjaar 1976, destijds de aanleiding voor de aanleg van de voorloper van de Klimaatbestendige Water Aanvoer (KWA). Met de afronding van KWA+ is tien jaar werk aan de capaciteitsvergroting van gemalen, sluizen en waterwegen in Utrecht voor de aanvoer van zoetwater klaar.
Verdubbeling zoetwateraanvoer bij droogte
De aanvoercapaciteit van zoetwater naar het westen van Nederland is ruim verdubbeld: van 7 m3/s tot 15 m3/s. Dat is gerealiseerd door het opheffen van flessenhalzen in de drie aanvoerroutes van zoetwater naar West-Nederland. Er zijn sluizen, bruggen en gemalen aangepakt, en weteringen vergroot in de volgende deelprojecten.
- Vervangen bruggen Enkele Wiericke
- Ophogen oevers Harmelen
- Aanleggen inlaat Haarrijn
- Baggeren Gekanaliseerde Hollandsche IJssel
- Aanleggen opstelplaatsen mobiele pompen Caspargouw en Zuidersluis
- Verplaatsen gemaal Park Oudegein
- Vergroten doorstroming Doorslagsluis
- Vergroten capaciteit Noordergemaal
- Vergroten doorstroming Lopikerwaardroute
- Vergroten doorstroming Polsbroek
De capaciteitsuitbreiding is geheel gefinancierd vanuit het Deltafonds; de totale kosten bedroegen 31 miljoen euro.
Toenemende behoefte aan zoetwater
De afgelopen decennia is de KWA vijfmaal ingezet: in 1993, 2003, 2011, 2018 en 2022. De klimaatscenario’s laten zien dat we in de toekomst steeds vaker te maken krijgen met langdurige droge periodes en toenemende zoetwatertekorten. Bij de feestelijke afsluiting van het project benadrukte deltacommissaris Co Verdaas het belang van aanpassing aan die nieuwe realiteit. Die adaptatie heeft verschillende gezichten: water slim verdelen, de vraag terugschroeven en voor een deel ook verzilting accepteren. Hij noemde dat lastige keuzes voor bestuurders op alle niveaus, maar gaf blijk van vertrouwen in het vermogen van overheden om burgers en ondernemers die met deze problematiek te maken krijgen een duidelijk perspectief te bieden.
Dijkgraaf Jeroen Haan van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden lichtte in zijn presentatie de noodzaak tot samenwerking van waterpartners uit. "De Stichtse Rijnlanden heeft bij ernstige droogte nog niet de grote watertekorten zoals die in het westen optreden. Wij vinden het daarom logisch om onze buren in het westen te helpen: niet alleen met deze capaciteitsuitbreiding, waar veel collega’s en aannemers aan hebben gewerkt, maar ook met goed beheer van het water via ‘Slim waterbeheer’ en ‘Stuurbaar Buffernetwerk‘."
