Uit nieuw onderzoek van ProRail blijkt dat er veel meer dassen rond de spoorinfrastructuur leven dan tot nu toe bekend was. Er zijn op een paar honderd plekken sporen van dassenactiviteit gemeld. ProRail doet aanvullend onderzoek om te bepalen waar maatregelen nodig zijn.
Niet elk spoor van dassenactiviteit (graafsporen, zandhopen, uitwerpselen) duidt op een burcht op die locatie, en niet alle burchten geven problemen. Het is voor ProRail dus zaak goed in kaart te brengen op welke plaatsen maatregelen nodig zijn om problemen met de spoorinfra te voorkomen. Hoe eerder en ingegrepen wordt, hoe eenvoudiger en effectiever
Honkvast
Sinds 2023 heeft ProRail al 9 dassenlocaties aangepakt. Herstel van graafschade is tijdrovend, ingewikkeld en duur. Snel ingrijpen heeft verreweg de voorkeur, zowel voor de das als voor de portemonnee van de infrabeheerder. Dassen blijken weinig verhuislustig, en hoe langer de das in een spoordijk woont, hoe ingrijpender de verhuizing is. Daar komt bij dat de schade dan veelal ook omvangrijker is, want dassen graven monter voort en wachten betekent ook dus ook een toename van risico’s op verzakkingen, wat gevolgen heeft voor de veiligheid en de continuïteit van het treinverkeer. In 2023 waren er grote gevolgen voor de treinenloop op trajecten bij Esch in Noord-Brabant en Molkwerum in Friesland. Totdat de infrastructuur hersteld was reden er wekenlang geen of minder treinen en moest de snelheid aangepast worden. Behalve weinig verhuislustig blijkt de das ook honkvast: op de locatie bij Esch zijn dit jaar opnieuw sporen van dassenactiviteit waargenomen.
Vergunningverlening kan beter
Juist vanwege het belang van snel handelen wil ProRail graag een snellere procedure voor vergunningverlening om dassenburchten te verhuizen. De das is een beschermde diersoort, en ook zijn burcht geniet bescherming. De burchten mogen dus niet zonder meer aangepakt worden. Omdat er in geval van ondergraving van het spoor sprake is van een ‘dwingende reden van groot openbaar belang’ kunnen provincies en rijksdiensten een ontheffing of vrijstelling aanvragen. ProRail doet dat ook met enige regelmaat, maar de procedure die bij zo’n vergunning hoort is tijdrovend, en de spoorbeheerder wil daar dus graag verandering in: het traject zou verkort moeten worden van maanden naar enkele weken.
Innovatie
Het landelijk onderzoek dat nu is afgerond is ingesteld na de problemen van 2023 in Noord-Brabant en Friesland. In de tussentijd heeft ProRail ook nieuwe methoden ontwikkeld om dassenactiviteit eerder te signaleren en de gevolgen ervan goed in kaart te brengen.
Samen met The Field Work Company test de beheerder bijvoorbeeld een ‘robotmol’ (De Burrow Surveyor), een rupsvoertuigje dat met sensoren gangenstelsels in kaart brengt. Zo ontstaat een beter en sneller beeld van graafschade. Bij de onderzoeken werken overheden samen met natuurbeschermingsorganisaties en expertisebureaus op het gebied van ecologie.
Dassen
Volgens de Stichting Das&Boom leven er in Nederland rond de 7000 dassen, en blijft die populatie vrij stabiel van omvang. Het is dus niet zo dat het aantal dassen de pan uitrijst; veeleer is er sprake van betere kennis van de problematiek doordat ProRail de situatie rond het spoor nu systematisch monitort. Duidelijk is dat spoordijken de das een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden. De omgeving van het spoor is vaak rustig en de helling van een spoordijk is voor een das ideaal terrein om in te graven. De aandacht die zijn graafwerkzaamheden vraagt zal dus blijvend van aard zijn.
