Het kabinet onderzoekt de mogelijkheid om een maximumsnelheid op fietspaden in te stellen. Dat is één van de punten die in het gepubliceerde Meerjarenplan Fietsveiligheid 2025-2029 staat.
“Het gaat niet goed met de verkeersveiligheid van fietsers in Nederland”, zo luidt de eerste zin uit het rapport. In 2022 vielen er 290 dodelijke fietsslachtoffers in ons land. Zowel onder het aantal verkeersdoden (39%) als ernstig verkeersgewonden (70%) waren fietsers de grootste slachtoffergroep. Dat komt deels doordat we in Nederland vaker fietsen en ook langer en tot op latere leeftijd.
Diverse oorzaken liggen ten grondslag aan het afnemen van de fietsverkeersveiligheid, waarbij de opkomst van de elektrische fiets een belangrijke rol speelt. Een andere belangrijke reden is dat steeds meer mensen tot op hogere leeftijd op de fiets gaan; ouderen zijn oververtegenwoordigd in de ongevallencijfers. De overheid wil echter geenszins maatregelen nemen om die toegenomen fietsmobiliteit onder ouderen terug te dringen, maar zet in plaats daarvan in op een tiental maatregelen om de fietsveiligheid voor alle fietsers te vergroten.
Tien concrete acties
Het Meerjarenplan Fietsveiligheid bevat tien concrete acties die het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), in samenwerking met diverse betrokken partijen, de komende jaren zal uitvoeren. Daarbij gaat het zowel om een voortzetting van al lopende acties als nieuwe acties (vijf elk).
De al lopende acties zijn:
- stimuleren veilige fietsinfrastructuur
- programma Doortrappen
- fietsveiligheidscampagnes
- verkennen vervolgstappen fietsongevallendata
- Lichte Elektrische Voertuigen-kader
De nieuw te starten acties zijn:
- verminderen valrisico fietsers
- verminderen risicogedrag rondom fietsen
- kennisontwikkeling fietsveiligheid
- stimuleren fietshelmgebruik
- verminderen massa- en snelheidsverschillen op het fietspad
Voor de nieuwe acties wordt € 49 miljoen beschikbaar gesteld voor niet-infrastructurele maatregelen binnen de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid. Voor de lopende acties is eerder al financiering gevonden.
Maximumsnelheid op fietspaden
De meest opvallende maatregel die als mogelijkheid wordt genoemd, is het invoeren van een maximumsnelheid op fietspaden. Ook kijkt de overheid of het mogelijk is om Lichte Elektrische Voertuigen (LEVs) van het fietspad naar een andere plek op de weg te verplaatsen.
Deze beide maatregelen moeten leiden tot een afname van de grote verschillen in massa en snelheid van (elektrische) fietsen op het fietspad. De overheid wil hiervoor eerst experimenten uitvoeren. Dezelfde experimenten moeten op meerdere locaties worden uitgevoerd. Uit een longlist zijn de volgende vier kansrijke maatregelen geselecteerd:
- Elektrische bakfietsen voor goederenvervoer verplaatsen naar de rijbaan op specifieke locaties.
- Een maximumsnelheid op het fietspad op specifieke locaties.
- Lichte Elektrische Voertuigen weren uit voetgangersgebieden.
- Een adviessnelheid invoeren op bepaalde fietspaden.
Fietshelm
Twee andere acties die de overheid op korte termijn uit wil voeren, zijn de aanleg van veilige fietsinfrastructuur en de invoering van de fietshelm. Daarbij gaat het niet om het verplicht dragen van een fietshelm, maar om het stimuleren van het gebruik ervan. Uit prognoses blijkt dat wanneer een helft van de fietsers een fietshelm draag, dat jaarlijks 50 verkeersdoden en 800 tot 900 verkeersgewonden kan voorkomen. In 2023 zo’n 4% van alle fietsers een fietshelm.
Gedragsverandering
Esther van Garderen van de Fietsersbond reageert in het AD niet heel enthousiast: “Alle beetjes helpen, maar dit is niet de grote trendbreuk die we nodig hebben.” Zij pleit voor veranderingen aan de infrastructuur (zoals op bepaalde locaties bredere fietspaden). Dergelijke maatregelen vallen echter vele malen duurder uit dan het geld dat er nu beschikbaar is gesteld. Volgens Van Garderen verdien je die veel grotere investering echter “in viervoud terug via maatschappelijke baten.”
In hetzelfde artikel uit ook verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen zijn bedenkingen: “Wat is mis is lef.” Hij wijst daarbij naar de maatregel die Enschede onlangs nam. De gemeente probeert via een omweg een fatbikeverbod in het winkel- en horecagebied in te stellen. Juristen vragen zich echter af of het verbod standhoudt bij de rechter.
