Foto: Erik Baas / CC

Het kabinet wil dat de veiligheid bij onbewaakte spoorwegovergangen sneller verbetert en wil daarom dat de rijksoverheid de bevoegdheid krijgt om deze overwegen op te heffen of aanpassingen af te dwingen. De Spoorwegwet zal daarom worden gewijzigd, heeft staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat bekend gemaakt: “Onbewaakte overwegen zijn niet meer van deze tijd.”

Op dit moment kan een onbewaakte spoorwegovergang alleen worden opgeheven of aangepast als de gemeente waar de overweg ligt daartoe besluit, of als er overeenstemming is met de grondeigenaar. Staatssecretaris Van Veldhoven: “Onbewaakte overwegen zijn levensgevaarlijke kruispunten voor iedereen die er gebruik van maakt. Het is voor verkeersdeelnemers heel moeilijk in te schatten hoe snel een trein de overweg nadert en hoeveel tijd er is om over te steken. Daarom wil ik van de onbewaakte overwegen af. Hiervoor heeft de regering in deze kabinetsperiode al 194 miljoen euro beschikbaar gesteld, is er een landelijk bemiddelaar aangesteld en zijn de 180 meest risicovolle overwegen opgenomen in een saneringsprogramma. Door nu ook de Spoorwegwet aan te passen, hoop ik dat we nog sneller alle onbewaakte overwegen kunnen sluiten of beveiligen.”

Dodelijke ongelukken
Nederland kent op dit moment nog zo’n 219 onbewaakte overwegen op het reizigersnet. De afgelopen jaren zijn er verschillende dodelijke ongelukken gebeurd op dit soort overwegen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en ProRail willen de onbewaakte overwegen daarom opheffen of beveiligen. Gesprekken hierover met gemeenten, omwonenden, grondeigenaren en gebruikers van de overwegen kosten vaak veel tijd en kunnen soms in een juridische en bestuurlijke impasse raken. Daarom adviseerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid in 2018 al om de Spoorwegwet aan te passen. Dat gaat nu gebeuren.

Aanwijsbevoegdheid
In de Spoorwegwet wordt een zogenoemde aanwijsbevoegdheid opgenomen. Dankzij deze bevoegdheid kan de minister of staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat besluiten dat een overweg moet worden beveiligd of dat deze moet worden gesloten. Ook kan de bewindspersoon bepalen dat een gemeente moet meebetalen aan het veilig maken of opheffen van de overweg. De aanwijsbevoegdheid moet volgens het kabinet gezien worden als een ‘ultimum remedium’, een laatste redmiddel als gesprekken en onderhandelingen vastzitten en een onveilige verkeerssituatie blijft voortbestaan.

Internetconsultatie
Nu de ministerraad met de voorgenomen wijziging van de Spoorwegwet heeft ingestemd, kan de volgende stap worden gezet: dat is de internetconsultatie. Deze is op 12 juli gestart. Het streven is dat de wijziging van de Spoorwegwet op 1 januari 2022 ingaat.