Groningse zeedijk versterkt met zout slib uit de Dollard

gedroogd slib - luchtfoto van de proefdijk in Noord-Groningen
Het dijkvak van de Dollarddijk die is versterkt met zout slib | Foto: Waterschap Hunze en Aa's

In noordoost Groningen is een zeedijk versterkt met klei gemaakt van zout slib: gerijpt sediment uit de naastgelegen Dollard. Het is de eerste keer dat dit procedé is toegepast. Een dijkvak van 750 meter lengte is met dit materiaal versterkt, zowel in de breedte als in de hoogte. De oplevering vond plaats op 16 september. Waterschap Hunze en Aa’s wil ook de rest van de Dollarddijk op deze manier versterken.

In het kader van het landelijk Deltaprogramma moet in Nederland in de komende 30 jaar ongeveer 1500 kilometer aan dijken versterkt worden. Als dat megaproject is voltooid, in 2050, is het land ‘klimaatbestendig en waterrobuust’.

Duurzame oplossing

Dijkversterkingen  bestaan normaal gesproken uit verwijdering van de asfaltlaag op de dijk, en het aanbrengen van een verhogende zandlaag. Daar bovenop komt dan weer nieuw asfalt te liggen. Als dijkversterking voldoet dat uitstekend, maar uit het oogpunt van duurzaamheid is het geen ideale aanpak. Om die reden heeft het Waterschap Hunze & Aa’s samen met het Deltaprogramma het alternatief met lokaal gewonnen sediment ontwikkeld.

Dat mes snijdt aan twee kanten: het estuarium van het Eems-Dollardgebied heeft namelijk een overvloed aan slib. Omdat dat het zeeleven verstoort, moest er van tijd tot tijd slib worden opgezogen en verderop in de Waddenzee worden geloosd. In plaats daarvan krijgt het slib nu dus een functie in de kustbescherming. Het wordt door buizen naar land gevoerd en opgespoten.

Klei-rijperijen

Het slib is in drie jaar gerijpt tot stevige dijkenklei. In de natuur is dat een proces dat tientallen jaren vergt. Direct naast de dijk zijn twee klei-rijperijen ingericht voor het aangevoerde slib. Daar zorgen speciale ingrepen voor versnelde rijping. Zo vindt de opspuiting van zout slib geleidelijk plaats, breekt men de kost op de massa soms open, zorgen geulen voor waterafvoer uit de massa en is het slib gedeeltelijk beplant. Dat reduceert het zoutgehalte van de massa.

Ecoshape bouwt Brede Groene Dijk

Het versterkte dijkvak draagt nu de naam Brede Groene Dijk. Het project is aangelegd door  het consortium EcoShape, waarin aannemers, ingenieursbureaus en kennisinstellingen participeren. Daarnaast zijn NGO’s  betrokken, evenals de provincie Groningen, Rijkswaterstaat, stichting Het Groninger Landschap en Groningen Seaports. Aan de financiering is bijgedragen door het Waddenfonds en het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).

Slotstuk van onderzoek

Projectmanager Erik Jolink van het Waterschap Hunze en Aa’s toont zich enthousiast over de innovatie: “Deze 750 meter Brede Groene Dijk is het slotstuk van onderzoek naar het gebruik van slib voor dijkversterking. We weten inmiddels door uitgebreid onderzoek hoe we in korte tijd van slib klei kunnen maken en hoe sterk deze klei is. Met deze kennis willen we vanaf 2025 de rest van de 11,5 kilometer Dollarddijk versterken. Het plan is om daarvoor klei-rijperijen direct naast de zeedijk aan te leggen we maken dan ‘klei van dichtbij’ waardoor transport over grote afstanden met vrachtwagens niet nodig is.”

Het dijkvak wordt de komende 3 jaar gemonitord om informatie te verzamelen over onder andere de ontwikkeling van de kruidenrijke grasmat, de drainage en het benodigde beheer. De kennis die dit project oplevert is bruikbaar bij andere projecten in binnen- en buitenland.

Innovatieve waterbouw

Deltacommissaris Peter Glas: “De brede, groene zeedijk is een mooi voorbeeld van Nederlandse innovatieve waterbouw. We moeten de komende jaren veel dijken versterken. Dit project laat zien dat het slimmer en duurzamer kan. Het is een groene dijk die mooi past in Natura-2000 gebied. Omdat we de dijk versterken met zout slib uit de buurt voorkomen we gesleep met grond, verminderen we de CO2-emissie van het transport en tegelijkertijd verbeteren we de waterkwaliteit omdat we het slib uit de Eems Dollard gebruiken. Voor mij als Deltacommissaris is het ook belangrijk dat deze zeedijk zich eenvoudig laat aanpassen aan een stijgende zeespiegel. Je hoeft niet eerst het asfalt te verwijderen, zand aan te brengen en vervolgens weer te asfalteren. Je kunt er gewoon extra klei opleggen.”