Onderhoud aan de ‘afstandsbediening’ van vaarroute Lemmer-Delfzijl duurzaam aanbesteed

CO2-Prestatieladder steeds vaker toegepast bij IV-projecten

118 kilometer vaarweg, drie kanalen, vier centrales en ruim veertig (nautische) objecten zoals sluizen en bruggen… De hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl (HLD) is een belangrijke vaar(snel)weg voor Groningen en Friesland. De objecten op deze route worden veelal op afstand bediend. Om de bediening en de informatievoorzieningssystemen langs en op de route goed te laten werken, is onderhoud nodig. Voor het onderhoud aan die systemen en installaties heeft Rijkswaterstaat onlangs twee nieuwe contracten gesloten. Hierbij was CO2-reductie onderdeel van de gunningscriteria.

Rijkswaterstaat heeft de ambitie om de CO2-emissie bij de uitvoering van infrastructurele werken te reduceren. Dat kan alleen in samenwerking met marktpartijen. Daarom geeft Rijkswaterstaat een gunningsvoordeel aan marktpartijen die invulling geven aan deze CO2-ambitie. Een opdrachtnemer krijgt namelijk een (virtuele) korting op zijn inschrijvingsbedrag, waardoor hij interessanter wordt voor de opdrachtgever. Het contract voor het beheer en onderhoud aan de zogenoemde IV-installaties op de vaarroute Lemmer-Delfzijl is voor de komende vijf jaar gegund aan de combinatie Heijmans-Dynniq.

Toepassing op automatisering
In navolging op Grond-, Weg- en Waterbouwprojecten (GWW), past Rijkswaterstaat de CO2-Prestatieladder ook steeds vaker toe bij prestatiecontracten op het gebied van informatievoorziening (IV) en industriële automatisering (IA). Dat is vooruitstrevend, want voor automatiseringsprojecten is de bijdrage aan CO2-reductie vaak niet zo gemakkelijk concreet te maken als bij meer fysieke projecten, waar het gebruik van bijvoorbeeld duurzamere materialen een groot verschil kan maken.

Hoog op de ladder
Bij de Europese aanbesteding voor het beheer en onderhoud aan de informatiesystemen en -installaties op de hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl (HLD) werd een hoge duurzame ambitie van de inschrijvers verwacht. Hans Kieft, projectmanager bij Rijkswaterstaat: “We willen onze projecten zo energie-efficiënt mogelijk realiseren. Rijkswaterstaat wil zelf klimmen naar het hoogste niveau op de CO2-Prestatieladder: niveau 5. Bij projecten die veel raakvlakken hebben met GWW-projecten passen we waar mogelijk ook de CO2-Prestatieladder toe. We zijn blij dat Heijmans-Dynniq kan voldoen aan ambitieniveau 5 van de CO2-Prestatieladder. Dat brengt de kwaliteit van onze inkoop ook naar een hoger niveau.”

Informatievoorziening op de route
De totale vaarroute bestaat uit het Prinses Margrietkanaal, het Van Starkenborghkanaal en het Eemskanaal. De bijna veertig nautische (Rijkswaterstaat)objecten op de vaarweg worden op afstand bediend vanuit vier centrales: verkeerspost Lemmer in de provincie Friesland en de bediencentrales Gaarkeuken, Oostersluis en Farmsum in de provincie Groningen. Kieft: “Ons doel is om de beschikbaarheid van de gehele vaarweg te garanderen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de audio- en videoinstallaties bij beweegbare bruggen. Maar je kunt ook denken aan de informatievoorziening in de buurt van die bruggen. De verkeerscentrale gebruikt die in het geval van stremmingen of storingen.”

Beloftes waarmaken
Hoewel voor het project zelf geen duurzaamheidsdoelstellingen zijn bepaald, moeten zowel opdrachtgever als opdrachtnemer hun ambitieniveau wat betreft CO2-reductie wel kunnen waarmaken. Dat kan een flinke uitdaging zijn. Want hoe meet je welke CO2-reductie maatregelen bij elkaar onder aan de streep opleveren? Kieft: “We zullen moeten beoordelen of onze aannemers de duurzame eisen realiseren die opgenomen zijn in de EMVI-criteria[1]. Je moet prestaties toch ergens aan af kunnen meten. Dat is soms best lastig, zeker voor IV-projecten. Dat is voor veel collega’s en partijen waar we mee samenwerken nog een ontwikkelingsgebied.” In de komende jaren van het contract zullen opdrachtgever en opdrachtnemer moeten bepalen hoe ze in de praktijk met de criteria omgaan.

Afstandsbediening
Sinds 1 januari 2014 heeft Rijkswaterstaat Noord-Nederland de rol als vaarwegbeheerder en assetmanager voor de gehele vaarweg overgenomen van de provincies Groningen en Friesland. Het onderdeel Centrale Informatievoorziening (CIV) van Rijkswaterstaat realiseert de bediening op afstand van de objecten op zowel het Groningse als het Friese deel van de HLD. De provincie Groningen had al langer plannen voor de realisatie van bediening op afstand. “Nu is ook Friesland aan de beurt. Alle objecten op het Friese deel van de route moeten vanuit Lemmer bediend gaan worden: een pittige klus. Het betekent dat alle objecten hierop technisch aangesloten moet worden”, aldus Kieft.

Belangrijke functie
De HLD is onderdeel van het hoofdvaarwegennet van ons land en is belangrijk voor de Noord-Nederlandse economie. De kanalen op de HLD ontsluiten Groningen en Friesland voor de binnenvaart en verbinden Noord-Duitsland met de belangrijke havens Amsterdam en Rotterdam voor de beroepsvaart. Daarnaast vervult de HLD ook een belangrijke functie voor de recreatievaart en het bergen en afvoeren van (regen)water. Het transport over water zal de komende jaren verder toenemen, dus is goed onderhoud noodzakelijk.

[1] EMVI-criteria: Dit zijn de criteria voor Economisch Meest Voordelige Inschrijving. Daarbij wegen naast prijs ook andere kwaliteitsaspecten mee in de beoordeling van inschrijvingen. Tegenwoordig wordt gesproken over beste prijs-kwaliteitverhouding (BPKV).