ProRail gaat vanaf 1 januari 2026 uitsluitend kwartsloze ballast gebruiken bij spoorprojecten. Daarmee volgt de spoorbeheerder de richtlijn van de Nederlandse Arbeidsinspectie, die sinds 2022 voorschrijft dat alleen kwartsloze stenen mogen worden toegepast om spoorwerkers beter te beschermen tegen schadelijk stof.
De overstap werd de afgelopen jaren bemoeilijkt doordat er wereldwijd beperkt aanbod was. ProRail voerde gesprekken met groeves en zocht actief naar nieuwe leveranciers. Inmiddels zijn er zes gecertificeerde groeves in Duitsland en één in Turkije die geschikt materiaal leveren. Volgens ProRail is er daarmee voldoende capaciteit om alle spoorprojecten met kwartsloze ballast uit te voeren.
Gezondheidsrisico’s
Bij het werken met spoorballast komt fijnstof vrij. Wanneer dat stof kwarts bevat, kan langdurige blootstelling leiden tot ernstige longaandoeningen, waaronder longkanker. Om gezondheidsrisico’s te beperken, nam ProRail de afgelopen jaren verschillende maatregelen. Ballast wordt in de groeve gewassen en in depots natgehouden, het aantal overslaghandelingen is teruggebracht en de omvang van ballastdepots is beperkt. Daarnaast is er blijvende aandacht voor het juiste gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.
Juridisch traject
Het tekort aan geschikt gesteente leidde in 2022 tot een spanningsveld tussen ProRail en de Arbeidsinspectie. Omdat geplande spoorprojecten dreigden te stagneren, startte ProRail destijds een bodemprocedure. Nu er voldoende aanbod beschikbaar is en afspraken zijn gemaakt over wat te doen bij eventuele tekorten, heeft ProRail dit traject beëindigd.
CEO John Voppen noemt het een belangrijke stap: “Ik ben blij dat we er met de Arbeidsinspectie samen in geslaagd zijn de continuïteit van ons werk aan het spoor te waarborgen, terwijl we tegelijkertijd de veiligheid van onze spoorwerkers verder hebben kunnen vergroten.”
Blijvende aandacht
Hoewel de omschakeling naar kwartsloze ballast grotendeels voltooid is – inmiddels wordt al meer dan 80 procent van de werkzaamheden hiermee uitgevoerd – benadrukt ProRail dat stofbeperking en bescherming van spoorwerkers blijvende aandacht vragen. Samen met Stichting railAlert blijft de organisatie werken aan verbeteringen op dit gebied.
