In de havens van vissersdorp Yerseke waren de dammen toe aan onderhoud en zaten beroepsvisserij en toerisme elkaar in de weg. De gemeente besloot tot een reconstructie om de havens weer optimaal te laten functioneren en aantrekkelijker te maken voor de toekomst. In een tweefasenaanpak voerde waterbouwkundig bedrijf Van den Herik de havenontwikkeling succesvol uit. “Op basis van vakmanschap en vertrouwen hebben we samen met de gemeente maximale waarde voor de havens kunnen creëren.”
Van den Herik Sliedrecht werkt sinds 1946 als infrabedrijf in de natte waterbouw. Met een sociale en duurzame aanpak ontwerpt en realiseert het innovatieve familiebedrijf uiteenlopende projecten, van havenwerken en dijkversterking tot zandsuppletie en baggerwerken. Een speciale tak legt zich toe op de opsporing van ontplofbare oorlogsresten (OOO). De multidisciplinaire onderneming is met inmiddels meer dan 200 medewerkers actief in heel Noordwest-Europa. Een mooi voorbeeld van hun kunnen is de reconstructie van de Prins Willem-Alexanderhaven en Prinses Beatrixhaven in Yerseke.
Reconstructie volgens tweefasenaanpak
Yerseke in de gemeente Reimerswaal op Zuid-Beveland (Zeeland) staat bekend om z’n schelpdierenkweek. Gelegen aan de Oosterschelde vormen de havens van het vissersdorp een toeristische trekpleister. Om te zorgen dat de havens in de toekomst optimaal blijven functioneren en visserij en toerisme elkaar versterken in plaats van hinderen, besloot de gemeente tot een reconstructie. Deze werd aanbesteed volgens een tweefasenaanpak. Zomer 2022 begon de voorbereiding van de bouwteamaanbesteding, die eind dat jaar werd gewonnen door Van den Herik. Eind 2023 kreeg de aannemer vervolgens het realisatiecontract voor herinrichting van de havens en omgeving gegund. Dit betrof de aanleg van infrastructuur, kust- en oeverwerken, steigerwerken en andere havenconstructies.
Keuzemenu
Willem de Leeuw, projectleider voor Van den Herik.In de eerste fase ging Van den Herik als adviseur en ontwerper aan de slag, vertelt projectleider Willem de Leeuw. “Het ging de gemeente om 100% kwaliteit en er was geen prijscriterium behoudens een plafondbudget. Samen zijn we in het bouwteam op zoek gegaan naar de hoogste waarde voor de havens. Die waarde lag in het versterken van de havendammen en de haveninfrastructuur voor visserij en toerisme. We hebben als het ware een keuzemenu vastgesteld, met een hoofdgerecht dat vaststond en daarnaast amuses en voor- en nagerech
ten. De uitdaging was om allerlei varianten pragmatisch af te wegen en daarbij zoveel mogelijk binnen het budget te blijven. De gemeente heeft een aantal van onze adviezen overgenomen en daarbovenop besloten tot extra investering.”
Meer mogelijk dan gedacht
In Van den Herik’s definitieve ontwerp bleek er meer mogelijk dan de gemeente in haar masterplan had ingetekend. Naast vernieuwing van de havendammen is de middendam tussen de twee havens gedeeltelijk verwijderd en een van twee havenopeningen gedempt. Dat zorgde voor meer vaar- en aanlegruimte en een beter overzicht vanuit het havenkantoor. “Daar was de gemeente blij mee. Ook hebben we een trailerhelling weten te realiseren, een langgekoesterde wens van de omgeving.” Verder is nabij de inlaatopening van de oesterputten de bekleding van de dammen vernieuwd, met zetsteen in plaats van losse breuksteen ingegoten met gietasfalt. “Het gietasfalt voldoet aan alle bouw- en milieunormen, maar de kwekers hadden het liever niet in de buurt van hun insteekhaven en innamepunt. Dus hebben wij een mooie oplossing bedacht om hen ter wille te zijn.”
Logistieke uitdaging
In fase 2, de realisatie, moest Van den Herik zand en diverse dambekledingen verwijderen, zand opbrengen als droge zandsuppletie en 20.000 ton aan steen nieuw plaatsen. Naast het werken in een drukke haven lag de grootste uitdaging in de logistiek van alle bouwmaterieel en -materiaal. Op de dammen en in de havens was voor bouwmachines en -vaartuigen geen ruimte om elkaar te passeren en aan de Oosterscheldezijde was het water vanwege het slik te ondiep om drijvend te werken. “We moesten met machines van circa 40 ton werken op een pad van anderhalve meter breed. Die logistiek hebben we opgelost door de werkzaamheden slim te faseren en af te stemmen met onze buren in de havens. De middendam hebben we zo lang mogelijk gebruikt als hoofdader voor het bouwverkeer en pas laat in het project verwijderd.”
Onverwacht werk intern opgepakt
Het streven was om vrijkomende materialen zoveel mogelijk te hergebruiken voor hoogwaardige toepassingen in de haven zelf of elders. Dat betrof breuksteen, basalt, meerpalen, hout, zand, puin en steiger- en inrichtingselementen. Zand dat vrijkwam is bijvoorbeeld gebruikt voor zandsuppletie bij Krabbendijke, waar nog een onverwachte vondst werd gedaan. Na het zeven van het zand kwam opeens een explosief tevoorschijn. “We hadden vooraf archiefonderzoek gedaan naar mogelijke explosieven en daaruit was een verdacht gebied gekomen. Dit explosief kwam echter uit onverdacht gebied en betrof een andere soort. Later vonden we nog een explosief en hebben we extra detectie- en benaderonderzoek uitgevoerd om veilig werken te kunnen garanderen. Het was fijn dat we dit intern meteen konden oppakken, omdat we als Van den Herik een eigen OOO-afdeling in huis hebben. Dit leverde geen verdere vondsten op. Het werk werd ook niet vertraagd, omdat we zelf de expertise in huis hebben en daardoor snel kunnen adviseren en schakelen.”
Maximaal resultaat
Begin juni wordt het werk volgens planning opgeleverd. De Leeuw spreekt van een prachtig eindresultaat. “In goede samenwerking met onze klant, de gemeente Reimerswaal, hebben we het maximale weten te halen uit de bouwteamopgave. Het resultaat mag er zijn, met dank aan onze vakmensen en ons Zeeuwse kernteam dat gebiedskennis had en de taal sprak. In veel projecten geldt dat verificatie en validatie (V&V) een prominente plek hebben. In dit project heeft V&V een andere betekenis gekregen, namelijk Vakmanschap en Vertrouwen, met zoveel mogelijk waarde ‘in de grond’ voor de gebruikers van de haven.”
Meer informatie
www.herik.nl
www.reimerswaal.nl/herinrichting-havens
