Zeven Noord-Hollandse sluizen weer 100 jaar veilig

100 jaar veilig - foto van de Grote Sluis in Hoorn
De Grote Sluis in Hoorn | Foto: TAUW

Noord-Holland is zeven vernieuwde sluizen rijker. In een jaar tijd heeft de combinatie TAUWFriso Civiel in opdracht van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier de klus geklaard: de zeven kunstwerken zijn weer voor de komende 100 jaar veilig.

In één project ‘Pilot 7 Kunstwerken’ zijn deze sluizen vernieuwd:

  • Sluis Oostoever, Den Helder
  • Sassluis, Enkhuizen
  • Keersluis, Broekerhaven
  • Grote Sluis, Hoorn
  • Hornsluis, Noordersluis en Zuidersluis, Schardam

De sluizen (kunstwerken) waren afgekeurd op de betrouwbaarheid van sluiting. Dus bij een superstorm met veel wind en regen was het onvoldoende zeker dat de sluizen in gesloten toestand, het opstuwende water konden keren. Daarom zijn de sluizen gezamenlijk opgepakt binnen één Hoogwaterbeschermingsproject. Woensdag 31 augustus zijn de kunstwerken officieel waterveilig verklaard.

Voorbeeldproject

De middag stond geheel in het teken van verleden, heden en toekomst, het verhaal achter de KUNSTwerken. Alles aspecten van de aanpak van kunstwerken kwamen aan bod: waterveiligheid, waterbeheer, het recreatief gebruik, de locatie en omgeving van de sluizen en de rijke historie van iedere sluis spelen een grote rol tijdens een versterking.

100 jaar veilig - foto van de feestelijke veiligverlaring met hoofdrolspelers
Rob Veenman (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier), Erik Wagener (Hoogwaterbeschermingsprogramma), Peter Boon (Provincie Noord-Holland), Win Bijman (wethouder Enkhuizen), Kees Schilder (wethouder Edam-Volendam), Andy Kwaspen (afdelingshoofd TAUW), Jan Hogenberg (Directeur Friso Civiel), Henk Dedden (Directeur Friso Bouwgroep) en in afwezigheid van Petra Bais (wethouder gemeente Den Helder) zijn op woensdag 31 augustus de zeven kunstwerken officieel waterveilig verklaard.

Bij de versterkte Sassluis in Enkhuizen gaf hoogheemraad Rob Veenman samen met de betrokken bestuurders en directeuren het startsein om de kunstwerken voor 100 jaar waterveilig te verklaren. Een mooi voorbeeldproject voor de komende honderden kunstwerken die landelijk nog opgepakt moeten worden. Dat geldt zeker ook de koppeling van versterking en het behoud van de monumentale status en de goede samenwerking met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. De opgedane kennis en ervaring kan andere versterkingsprojecten verder helpen.

Versterking 7KUNSTwerken

De sluizen zijn op verschillende manieren versterkt. Bij de Noorder-, Zuider- en Hornsluis in Schardam zijn de schuiven vervangen. De nieuwe schuiven bestaan uit twee delen waarmee de sluizen gedeeltelijk of helemaal dichtgezet kunnen worden. Daardoor kunnen de sluizen het hoogwater tegenhouden wanneer de situatie erom vraagt. Tegelijkertijd blijft de functie om water in te laten of uit te laten behouden.

Bij de Sassluis in Enkhuizen zijn twee extra sets authentieke houten deuren toegevoegd die bij hoogwater gesloten kunnen worden. Dit zorgt voor extra betrouwbaarheid en veiligheid. Ook zijn twee defecte schuiven in het omloopriool van de sluis hersteld.

In Den Helder, bij de Spuisluis Oostoever, zijn een set wakerdeuren en een schuif vervangen.

Voor de overige twee kunstwerken (de keersluis in Broekerhaven en de Grote Sluis in Hoorn) moest het sluitingsprotocol worden aangepast. Dit ging om een administratieve handeling. Hier zijn geen werkzaamheden uitgevoerd.

Samenwerken aan Kunstwerken

Deze kunstwerken zijn pas de eerste van honderden Nederlandse kunstwerken die werden afgekeurd. Er is landelijk nog een grote opgave tot 2050. Dit betekent gemiddeld iedere vier weken één kunstwerk veilig. Daarom is onder regie van het hoogheemraadschap het project Samenwerken aan Kunstwerken gestart. Hiermee pakken waterschappen, Rijkswaterstaat (RWS), het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), kennisinstellingen en marktpartijen deze opgave gezamenlijk op. Dit project met zeven sluizen wordt als voorbeeldproject gezien en kennis die is opgedaan wordt handig gebruikt voor de komende kunstwerken die nog versterkt moeten worden.