Het aantal bouwkilometers kan flink verminderen door de inzet van bouwhubs en control towers (foto: Marco Derksen/CC BY-NC 2.0).

Bouwprojecten leiden tot een groot aantal transporten om grondstoffen en materialen van leveranciers naar de juiste plek te vervoeren. Al dit verkeer veroorzaakt files naar en binnen steden, geluidsoverlast en luchtvervuiling. TKI Dinalog en mobiliteitsprogramma SmartwayZ.NL vroegen zich af of dat niet slimmer kan. Het antwoord: ja, dat kan. Met zogenaamde ‘bouwhubs’ en ‘control towers’.

Grofweg is één op de drie vrachtwagens op ons wegennet gerelateerd aan de bouw. In de stedelijke gebieden is dit aandeel nog tastbaarder: dagelijks meer dan 200.000 bestelbusjes en 20.000 vrachtwagens. Onderzoek van TNO toonde al aan dat ‘duurzame bouwlogistiek’ hinder en kosten reduceert. Door het logistiek verkeer in de gehele bouwketen af te stemmen, van architect naar de aannemer tot de werknemers op de bouwplaats, kan de bouw zo effectief en efficiënt mogelijk plaatsvinden. Zo kan het aantal bouwkilometers flink verminderen. TKI Dinalog en SmartwayZ.NL werken intensief samen om nieuwe methoden voor efficiëntere bouwlogistiek te ontwikkelen. Dat leidde tot het idee van de ‘bouwhubs’ en ‘control towers’.

Een bouwhub is een verzamellocatie van bouwmaterialen aan de rand van de stad waar vanuit dagpakketten naar bouwplaatsen worden getransporteerd. Zo komen alleen die materialen op de bouwplaats die echt nodig zijn, just-in-time (illustratie: SmartwayZ.NL).

Aantal ritten fors verminderd
Een bouwhub is een verzamellocatie van bouwmaterialen aan de rand van de stad. Vanaf deze locatie worden dagpakketten naar bouwplaatsen getransporteerd. Dit garandeert dat alleen die materialen op de bouwplaats komen die echt nodig zijn, just-in-time. Daarnaast wordt door het consolideren van materialen het aantal ritten fors verminderd. TKI Dinalog testte eerder al met bouwhubs in de praktijk. Bas van Bree, programmamanager van TKI Dinalog zegt op de website van SmartwayZ.NL: “Bij verschillende bouwprojecten in onder meer Utrecht en Amsterdam bleek bij monitoring dat 50 tot 80 procent van de ritten in de stad naar de bouwplaats kan worden vermeden. In de praktijkproeven zijn al 260.000 kilometers daardoor bespaard.”

Verkeerstorens
Om dat systeem goed te laten werken zal betere aansturing nodig zijn in de hele bouwketen. Dat kan volgens TKI Dinalog en SmartwayZ.NL met de inzet van ‘control towers’, platformen waarmee afstemming in de keten van leveranciers tot bouwplaats gerealiseerd kan worden. Van Bree: “De ontwikkeling en inzet van een control tower voor de bouwlogistiek kan uitkomst bieden. Een dergelijke ‘verkeerstoren’ zou het overzicht kunnen krijgen over de hele bouwketen en de logistieke stromen kunnen bundelen waar zinvol en mogelijk. Er worden nu al serieuze stappen gezet richting een dergelijk concept, bijvoorbeeld door beter informatie te delen tussen partijen in de keten. Om nog meer impact te maken op bereikbaarheid en duurzaamheid wil je echter structureel over verschillende bouwlogistieke stromen heen beslissingen kunnen nemen, met betrekking tot onder meer planning van transporten en bundeling van zendingen.”

Eindhoven
SmartwayZ.NL is in Eindhoven al bezig de gemeente te helpen om een bouwhubplan logistiek goed te regelen. Een eerste grove berekening op basis van een lijst van 21 grote bouwprojecten in Eindhoven laat zien dat er mogelijk circa 3 miljoen kilometer aan bouwtransport kan worden bespaard in aanvoer en levering naar bouwplaatsen. Om dit potentieel te behalen, is het van belang dat de gemeente met de betrokken bouwpartijen gezamenlijk optrekt om ervoor te zorgen dat men de vruchten plukt van efficiënte bouwlogistiek.

Over SmartwayZ.NL
SmartwayZ.NL is een innovatief mobiliteitsprogramma dat werkt aan een vlot, veilig, slim en robuust mobiliteitsnetwerk. Dat doet het samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, de provincies Noord-Brabant en Limburg, diverse gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen. De hoofdletter Z en NL in de naam staan voor Zuid-Nederland.