Onze autobanden en wegen slijten, hoeveel komt er uiteindelijk in het milieu terecht?

Elke automobilist weet dat zijn of haar banden slijten. Al was het maar omdat ze na verloop van tijd vervangen moeten worden. Maar wat gebeurt er met het afgesleten rubber op de weg. Komen deze afgesleten deeltjes terecht in ons milieu, en zo ja hoeveel dan?

Autobanden worden microplastics
De deeltjes die van de banden afslijten (in het Engels : tyre and road wear particles of wel TRWP) zijn een soort microplastics. Banden van personenauto’s bevatten styreen butadieën rubber en die van vrachtauto’s natuurlijk rubber. En niet alleen de banden slijten, ongeveer 50% van het materiaal bestaat ook uit deeltjes die van de weg afslijten. Alle deeltjes klonteren vervolgens aan elkaar. De Europese Band en Rubber Productie Associatie (ETRMA) wilde graag meer inzicht in het transport en uiteindelijke bestemming van deze samengeklonterde deeltjes.  Cardno Chemrisk heeft een uitgebreide studie gedaan naar deze deeltjes en Deltares is gevraagd om de verspreiding te modelleren. Het stroomgebied van de Seine (Frankrijk) en de Schelde (Frankrijk en België) zijn als proefgebied gebruikt voor deze modellen.

2% belandt uiteindelijk in estuaria of zee
Uit de modellering blijkt dat voor beide stroomgebieden ongeveer 18% van de TRWP uiteindelijk in het watermilieu beland. Daarvan zakt een fors deel (90%) uit in het zoetwater milieu en komt in het sediment terecht. Een klein deel (2%) wordt met het water meegevoerd en komt uiteindelijk wel in het estuarium en mogelijk de zee terecht. Modellen kennen altijd een onzekerheid als het gaat om de resultaten. Voor de deeltjes die naar het estuarium worden meegevoerd ligt de uitkomst met grote zekerheid tussen de 1.4% tot 4.9% (25ste en 75ste percentiel) en in extremen tussen 0,97% en 13% (10de en 90de percentiel). Die onzekerheid is het gevolg van de verschillen in diameter en dichtheid van TRWP.

hoe vaak een resultaat terugkwam op basis van het combineren van de onzekerheden in het model (Monte Carlo analyse) op basis van 1000 modelruns. 

Eerste massa-balansschatting in een stroomgebied
Het is voor het eerst dat er voor slijtstof van autobanden een massa-balansschatting in een stroomgebied is gemodelleerd waarbij niet alleen rekening is gehouden met de verplaatsing in het water, maar ook naar de bodem en de waterbodem. Doordat Cardno Chemrisk en Deltares deze studie hebben uitgevoerd is er nu meer zicht op de hoeveelheid slijtstof (van banden en wegen) die op het land, in de rivieren of waterbodem achter blijft en welk deel uiteindelijk in het water verder wordt getransporteerd. In het model is rekening gehouden met verwijdering door afvalwaterbehandeling, reiniging van wegen maar dus ook grootte, dichtheid en vorm van de deeltjes. Er is gebruik gemaakt van een probalistische benadering en niet van een enkele schatting.

Fig. 1 Conceptueel model dat de terrestrische generatie en transport van TRWP naar het estuarium beschrijft (Unice et al., 2018).

Fig. 2 Resultaat voor het stroomgebied van de Seine van het centrale schattingsscenario (meest waarschijnlijke scenario) (Unice et al., 2018).

Uitkomsten gebruikt om oplossingsrichtingen te bespreken
De resultaten van de studie zijn input voor het werk van het Europese TRWP-platform. Dit platform heeft tot doel meer kennis over ontstaan en transport van TRWP in het milieu te ontwikkelen zodat deze vorm van verontreiniging kan verminderd. Deelnemers in het platform zijn de Europese commissie, nationale overheden, het Joint Research Centre, wegbeheerders, maar ook vertegenwoordigers van industrie, wetenschappers, waterbeheerders en NGO’s