Klimaatoverlast én mogelijke oplossingen inzichtelijk op straatniveau

Foto: Paul Diks

Tijdens de Regionale Klimaattop 2018 in Scherpenzeel lanceerde 28 gemeenten met Waterschap Vallei en Veluwe de website www.klimaatvalleienveluwe.nl. Op deze website maken zij aan de hand van de stresstest, ontwikkeld door klimaatexpert Hasse Goosen (Wageningen Environmental Research Center) inzichtelijk voor zowel inwoners als gemeenten waar overlast is of wordt verwacht door het veranderende klimaat.

Deze stresstest gaat verder dan de stresstesten die in Nederland zijn ontwikkeld tot nu toe: voor het eerst in Nederland zijn op dit schaalniveau niet alleen de probleemlocaties in kaart gebracht, maar is ook inzichtelijk gemaakt hoe het natuurlijke landschap optimaal ingezet kan worden om hittestress en wateroverlast te voorkomen. Klimaatexpert Hasse Goosen, van (Wageningen Environmental Research Center): ‘Juist dat natuurlijke bestaande landschap koppelen aan de oplossingen voor overlastlocaties is van belang. Op veel plaatsen kun je heel goed tegels uit de tuin halen om wateroverlast tegen te gaan, maar op andere locaties zoals bijvoorbeeld aan de voet van een heuvel, is het verstandiger om eerst andere oplossingen toe te passen voordat je de tegels uit de grond haalt. Anders creëer je juist meer wateroverlast.’

Dijkgraaf Tanja Klip-Martin van Waterschap Vallei en Veluwe vult aan: ‘Daarom is het essentieel dat gemeenten naar elkaar kijken, van elkaar leren, en elkaar sterker maken. Grensontkennend samenwerken dus. Het schaalniveau van een groot (waterschaps)gebied is nodig om slagkracht te hebben en het verschil te maken als het gaat om het tegengaan van de effecten van klimaatverandering. Met kleine lokale initiatieven komen we er nog onvoldoende. Klimaatverandering gaat nog sneller dan we dachten, dat is deze maand duidelijk te zien aan de piekbuien in onder andere Limburg, Drenthe en Gelderland. Het is nú tijd voor actie, schaalgrootte en verbinding tussen de gemeenten en waterschappen.’

Voor gemeenten ligt de uitdaging eveneens in het feit dat klimaat eigenlijk raakt aan alle bestaande dossiers binnen de gemeente. Hans van Daalen, wethouder bij gemeente Barneveld is blij met de stappen die vandaag gezet zijn: ‘Een succesvolle aanpak binnen gemeenten werkt alleen als we het met andere doelen verbinden zoals onze leefomgeving mooier maken. Klimaatadaptatie staat niet op zichzelf.’

Regionaal Manifest Ruimtelijke Adaptatie
Op 7 december 2017 werd het Regionaal Manifest Ruimtelijke Adaptatie ondertekend. Hiermee bundelden 28 gemeenten en de provincies Gelderland en Utrecht samen met Waterschap Vallei en Veluwe de krachten. Deze regionale doorvertaling van het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie was het startschot voor een klimaatrobuuste regio. Er is onder andere afgesproken dat al deze gemeenten op uniforme wijze een stresstest uitvoeren; een test waarmee wordt gekeken waar in het stedelijk en landelijk gebied de knelpunten en/of kansen liggen als het gaat om wateroverlast en hittestress. Ook Vitens en Rijkswaterstaat Midden– en Oost-Nederland ondertekenen het Manifest. Alle gemeenten in Nederland zijn verplicht gesteld in het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie om uiterlijk in 2019 een stresstest te hebben afgerond.

Partners
De 28 gemeenten en Waterschap Vallei en Veluwe werken samen in drie samenwerkingsverbanden:

  • Platform Water Vallei en Eem: Amersfoort, Baarn, Barneveld, Bunschoten, Ede, Eemnes, Leusden, Nijkerk, Renkum, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Soest, Veenendaal, Wageningen en Woudenberg, waterschap
  • Samenwerking Water Oost Veluwe: Apeldoorn, Brummen, Epe, Voorst, Heerde, waterschap
  • Samenwerking Noord Veluwe: Harderwijk, Hattem, Elburg, Ermelo, Nunspeet, Oldebroek, Putten, waterschap