Deltares
Foto: Henk-Jan van der Klis/CC

Meer dan vierhonderd woningen aan het kanaal Almelo-De Haandrik zijn deels beschadigd door werkzaamheden aan dat kanaal. Met name het intrillen van de damwanden kan de verzakkingen hebben veroorzaakt. Dat blijkt uit een nieuw rapport van Deltares. Daarmee is de provincie Overijssel mede schuldig aan de schade.

Naar aanleiding van het nieuwe onderzoek maakte de provincie bekend dat de schaderegeling voor de getroffen bewoners wordt uitgebreid. Ook komt er funderingsonderzoek en subsidie voor funderingsverbetering. Het verdiepende onderzoek van kennisinstituut Deltares toont aan dat het intrillen van de damwanden verzakkingen van woningen langs het kanaal hebben veroorzaakt. Vervorming van veenlagen onder de huizen spelen bij veel van de onderzochte panden een grote rol. Door verlaging van de grondwaterstand is het veen samengedrukt. Dat zou komen door periodes van ernstige droogte en door de werkzaamheden aan het kanaal.

Discussie over piping
Het laatste rapport van Deltares moet een einde maken aan de discussie over de oorzaak van de schade. Eerder onderzoek van Deltares werd fel bekritiseerd door Stefan van Baars, hoogleraar grondmechanica en funderingstechniek. Van Baars ging ervan uit dat de verzakkingen veroorzaakt zijn door piping van ondergrondse zandstromen. Dat scenario is door extra bodemonderzoek nu definitief uitgesloten. Volgens Deltares maken de aangetroffen zandsoorten piping onmogelijk.

Fundering op veen
Uit het nieuwe bodemonderzoek blijkt dat er onder veel onderzochte huizen veen in de grond zit. Bij het uitgraven van het kanaal is ooit zand boven op de veenlaag op de dijk gestort, terwijl het veen achter de dijk wel is afgegraven. Dat zou verklaren waarom alleen huizen direct aan het kanaal schade hebben. Als de fundering boven het veen is gebouwd, is er meer schade ontstaan dan bij funderingen die onder het veen zitten.

Grondwaterpeil
Verlaging van de grondwaterstand veroorzaakt het samendrukken van het veen. Decennialang zakte het grondwaterpeil gestaag met ongeveer een centimeter per jaar, iets dat in grote delen van Nederland voorkomt. Ook de regionale waterhuishouding en werkzaamheden, met name het baggeren en het plaatsen van damwanden, hebben invloed gehad op het grondwaterpeil bij het kanaal.

Royal HaskoningDHV waarschuwde eerder voor problemen
Royal HaskoningDHV beschreef in een rapport van 2010 al uitvoerig wat de gevaren van de baggerwerkzaamheden aan het kanaal waren. Daarbij verwees het bureau naar problemen die speelden bij eerdere werkzaamheden aan het kanaal ter hoogte van Bergentheim. Dat leidde destijds tot ondergelopen kruipruimtes. In hun onderzoek in hoeverre de geplande baggerwerkzaamheden problemen kunnen veroorzaken, schrijven de ingenieurs in hun rapport verder dat er met name risico’s zijn voor de aanliggende huizen. “Mogelijk negatieve effecten, onder meer water in de kruipruimtes, zijn niet uit te sluiten.”